مقالات > اطلاعات مربوط به نمونه‌برداری (بیوپسی) غده لنفاوی نگهبان

غدد لنفاوی اندام‌های دایره‌ای شکل کوچکی هستند که بخشی از دستگاه لنفاوی بدن را تشکیل می‌دهند، در سرتاسر بدن وجود دارند، و به‌وسیله عروق لنفاوی به هم متصل هستند. گروه‌های غدد لنفاوی در گردن، زیر بغل، قفسه سینه، شکم، و کشاله ران قرار دارند.

صفحه 1 از 2

صفحه بعد >>

نکات مهم

  • غده لنفاوی نگهبان اولین غده (غدد) لنفاوی است که احتمال گسترش یافتن سلول‌های سرطانی از تومور اولیه به آنها بیشتر از همه می‌باشد.
  • از نمونه‌برداری غده لنفاوی نگهبان (SLNB یا Sentinel lymph node biopsy) می‌توان برای کمک به تعیین میزان یا مرحله سرطان در بدن استفاده نمود.
  • چون SLNB در مقایسه با جراحی استاندارد غدد لنفاوی گستردگی کم تری دارد و شامل برداشتن تعداد کم‌تری از غدد لنفاوی می‌باشد، پتانسیل بروز عوارض جانبی یا صدمه دیدن شخص بیمار کمتر است.

1. غدد لنفاوی چیستند؟

غدد لنفاوی اندام‌های دایره‌ای شکل کوچکی هستند که بخشی از دستگاه لنفاوی بدن را تشکیل می‌دهند، در سرتاسر بدن وجود دارند، و به‌وسیله عروق لنفاوی به هم متصل هستند. گروه‌های غدد لنفاوی در گردن، زیر بغل، قفسه سینه، شکم، و کشاله ران قرار دارند. مایعی شفاف به نام لنف در عروق لنفاوی و در غدد لنفاوی جریان دارد.

تشریح (آناتومی) دستگاه لنفاوی، که در آن عروق و غدد لنفاوی، لوزه‌ها، غده تیموس، طحال، و مغز استخوان را می‌بینید که سلول‌های ایمنی بنام لنفوسیت را می‌سازد. لنف و لنفوسیت‌ها از طریق عروق لنفاوی وارد غدد لنفاوی می‌شوند و در آنجا لنفوسیت‌ها مواد مضر را از بین می‌برند. جریان لنف در عروق لنفاوی و غدد لنفاوی ادامه می‌یابد تا لنف به دو مجرای بزرگ در قاعده گردن برسد، که در آنجا لنف وارد جریان خون می‌شود. در نمودار، پیکان‌هایی که در غدد لنفاوی می‌بینید، جریان لنف به داخل وبه بیرون از غده لنفاوی را نشان می‌دهند.

لنف از مایعی بنام مایع میان سلولی (مایع برون یاخته‌ای یا مایع بینابینی یا Interstitial Fluid ) سرچشمه می‌گیرد که از رگ‌های خونی کوچکی بنام مویرگ‌ها منتشر می‌شود یا «تراوش» می‌کند. این مایع که شامل مواد متعددی از جمله پلاسمای خون، پروتئین، گلوکوز، و اکسیژن است، اکثر سلول‌های بدن را شستشو می‌دهد و اکسیژن و مواد مغذی لازم را برای رشد و بقای سلول‌ها تأمین می‌کند. همچنین، مایع میان سلولی مواد زائد سلول‌ها ومواد دیگر مانند باکتری و ویروس‌ها را از جایشان می‌کند ( برمی‌دارد) تا به حذف آنها از بافت‌های بدن کمک شود. مایع میان سلولی در نهایت در عروق لنفاوی تجمع می‌یابد، که در آنجا آن را لنف می‌نامند. لنف در عروق لنفاوی جریان می‌یابد و به دو مجرای بزرگ واقع در قاعده یا پایه گردن می‌رسد و در آنجا وارد جریان خون می‌شود.

غدد لنفاوی، که بخش‌های مهمی از دستگاه ایمنی بدن را تشکیل می‌دهند، شامل لنفوسیت‌های B، لنفوسیت‌های T، و دیگر انواع سلول‌های دستگاه ایمنی هستند. این سلول‌ها لنف را زیر نظر می‌گیرند تا متوجه حضور مواد «خارجی» مانند باکتری و ویروس‌ها بشوند. اگر ماده‌ای خارجی ردیابی شود، برخی از این سلول‌ها فعال شده و واکنش یا پاسخ دستگاه ایمنی آغاز می‌شود.

غدد لنفاوی از این نظر هم اهمیت دارند که کمک می‌کنند تعیین شود آیا سلول‌های سرطانی این توانایی را به‌دست آورده‌اند که به دیگر قسمت‌های بدن گسترش یابند. بسیاری از انواع سرطان از طریق دستگاه لنفاوی گسترش می‌یابند، و یکی از اولین مکان‌های گسترش این سرطان‌ها غدد لنفاوی مجاور آنها می‌باشد.

2. غده لنفاوی نگهبان چیست؟

غده لنفاوی نگهبان به‌عنوان اولین غده لنفاوی تعریف می‌شود که احتمال گسترش سلول‌های سرطانی از تومور اولیه به آن از تمام غدد لنفاوی دیگر بیشتر است. گاهی اوقات امکان دارد بیشتر از یک غده لنفاوی نگهبان وجود داشته باشد.

3. نمونه‌برداری از غده لنفاوی نگهبان چیست؟

نمونه‌برداری از غده لنفاوی نگهبان (SLNB) رویه‌ای است که در آن غده لنفاوی نگهبان را شناسایی می‌نمایند، آن را برمی‌دارند، و معاینه می‌کنند تا مشخص شود آیا سلول‌های سرطانی در آن حضور دارند.

منفی بودن نتیجه SLNB حاکی از آن است که سرطان توانایی گسترش به غدد لنفاوی مجاور یا به اندام‌های دیگر را به‌دست نیاورده است. مثبت بودن نتیجه SLNB نشان می‌دهد سرطان در غده لنفاوی نگهبان وجود دارد و شاید در دیگر غدد لنفاوی مجاور (که آنها را غدد لنفاوی ناحیه‌ای می‌نامند) و، احتمالاً، در اندام‌های دیگر حضور دارد. ممکن است این اطلاعات به پزشک کمک کند مرحله سرطان (میزان وجود بیماری در داخل بدن) را تعیین نماید و برنامه درمان مناسبی را تهیه کند.

4. در طول SLNB چه اتفاقی می‌افتد؟

جراح ماده‌ای رادیواکتیو، ماده‌ای آبی رنگ، یا هر دو را، در نزدیکی محل قرارگیری تومور به بدن شخص بیمار تزریق می‌نماید تا محل قرار گرفتن غده لنفاوی نگهبان را پیدا کند. سپس از وسیله‌ای که ماده رادیواکتیو را ردیابی می‌کند برای ردیابی غده نگهبان استفاده می‌نماید، یا به جستجوی غدد لنفاوی می‌پردازد که به رنگ آبی در آمده‌اند. پس از پیدا شدن غده لنفاوی نگهبان، جراح برش کوچکی (تقریباً به اندازه نیم اینچ یا تقریباً 1.27 سانتی‌متر) در پوست واقع در بالای غده لنفاوی نگهبان ایجاد می‌کند و آن را برمی‌دارد.

سپس آسیب‌شناس غده لنفاوی نگهبان را معاینه می‌کند تا متوجه حضور سلول‌های سرطانی شود. اگر سرطان وجود داشته باشد، امکان دارد جراح در طول همین رویه نمونه‌برداری، یا در طول رویه جراحی بعدی، غدد لنفاوی دیگری را از بدن شخص بیمار بردارد. ممکن است این رویه نمونه‌برداری بر روی بیماران سرپایی انجام شود، یا شاید اقامتی کوتاه مدت در بیمارستان لازم باشد.

معمولاً SLNB همزمان با برداشتن تومور انجام می‌شود. اما، این رویه را می‌توان پیش از یا پس از برداشتن تومور هم انجام داد.

5. SLNB چه فوایدی دارد؟

با انجام رویه SLNB، علاوه بر کمک به پزشکان در درجه‌بندی سرطان و در برآورد این خطر که آیا سلول‌های سرطانی توانایی گسترش یافتن به دیگر نقاط بدن را پیدا کرده‌اند، امکان دارد به برخی از بیماران کمک شود از جراحی گسترده‌تر غدد لنفاوی اجتناب کنند. اگر معلوم شود در غده لنفاوی نگهبان سلول‌های سرطانی وجود ندارد، شاید برداشتن دیگر غدد لنفاوی مجاور برای جستجو جهت یافتن سرطان لازم نباشد. این امکان وجود دارد که عمل جراحی غدد لنفاوی دارای عوارض جانبی باشد، و اگر تعداد کم‌تری از غدد لنفاوی از بدن برداشته شود، شاید برخی از این عوارض جانبی کاهش یابند یا از بروز آنها اجتناب شود. عوارض جانبی بالقوه جراحی غده لنفاوی شامل موارد زیر است:

  • ادم‌لنفاوی (Lymphedema) یا تورم بافت. در طول SLNB یا جراحی گسترده‌تر غدد لنفاوی، عروق لنفاوی که وارد غده لنفاوی نگهبان یا گروه غدد لنفاوی می‌شوند یا از آنها بیرون می‌آیند قطع می‌شوند، و از این طریق جریان طبیعی لنف در آن ناحیه مختل می‌شود. این اختلال امکان دارد به تجمع یافتن غیرطبیعی مایع لنف منتهی شود. ممکن است بیماران مبتلا به ادم لنفاوی، علاوه بر تورم بافت، در آن ناحیه که عروق لنفاوی قطع شده‌اند درد یا ناراحتی احساس کنند، و امکان دارد پوستی که روی آن ناحیه قرار دارد ضخیم یا سفت بشود. در صورت انجام جراحی گسترده غدد لنفاوی در زیر بغل یا کشاله ران، ممکن است تورم بافت تمامی یک بازو یا یک ساق پا را در بر گیرد. علاوه بر آن، خطر ایجاد عفونت در ناحیه یا در دست یا پایی که تحت‌تأثیر ادم لنفاوی قرار می‌گیرد افزایش می‌یابد. در مواردی بسیار نادر، شاید ادم لنفاوی مزمن ناشی از برداشتن گسترده غدد لنفاوی باعث ایجاد سرطان عروق لنفاوی شود که آن را لنفانژیوسارکوم (Lymphangiosarcoma یا لنفانژیومی‌که با سارکوم توأم شده است) می‌نامند.
  • تومور سرومی‌(Seroma)، یا تجمع مایع لنف در محلی از بدن که جراحی انجام شده است.
  • بی‌حسی، سوزن سوزن شدن، یا درد در محلی از بدن که جراحی شده است.
  • سخت شدن حرکت بخشی از بدن که تحت‌تأثیر ادم لنفاوی قرار گرفته است.

صفحه 1 از 2

صفحه بعد >>

کلینیک های مرتبط